Praca i płaca są kategoriami socjoekonomicznymi

Problem towarowości pracy ludzkiej wiąże się z uznaniem pracy i wynagrodzenia jako kategorii ekonomicznej czy jako kategorii ekonomiczno-społecznej. Wydaje się, że na pogląd o towarowości pracy i cenowym charakterze wynagrodzenia miało wpływ sformułowanie tej doktryny przez poważnych uczonych {vide Samuelson) przed wieloma laty i przekazywanie jej kolejnym pokoleniem studentów uczelni ekonomicznych.

Osobiście stoję na stanowisku, że praca i płaca są kategoriami socjoekonomicznymi, przede wszystkim dlatego, że dotyczą człowieka. Człowiek jest producentem i odbiorcą wszelkich pozostałych towarów, których produkcję można zmniejszać lub zwiększać zależnie od popytu, obniżać ich ceny, unowocześniać wyroby lub w ogóle zaprzestawać ich produkcji. To wszystko nie dotyczy człowieka, a przeciwnie – służy człowiekowi, to on decyduje o zmianach produktów i ich cenach.

Rodzaj i ilość produktów dostosowywane są do zapotrzebowania na nie i ograniczane w przypadku braku popytu, takim działaniom nie podlega człowiek. W przypadku braku zatrudnienia każdy kraj stara się o stworzenie nowych miejsc pracy albo zastępuje je świadczeniami społecznymi, np. zasiłkami dla bezrobotnych. Zastępowanie wynagrodzenia inną formą dochodów wydaje się ważkim argumentem praktycznym na rzecz społecznego charakteru pracy i płac.

Na temat istoty pracy i plac wypowiadali się również inni autorzy, prezentując różne stanowiska. Dyskusja w omawianej sprawie na pewno nie jest zakończona i nie oczekuje przekonania zwolenników cenowej teorii plac, chodzi mi jednak o to, aby w literaturze na omawiany temat przedstawiony został również inny pogląd. Stoję na stanowisku, że praca nie jest towarem, ale odrębną kategorią ekonomiczną i analogicznie płaca (wynagrodzenie nie stanowi ceny, ale jest odrębną kategorią ekonomiczno-społeczną), a kształtowanie jej wysokości i relacji podlega własnym prawom.

Nie neguję związku między bezrobociem a płacą. Jest naturalne, że człowiek nie mający zatrudnienia i szans na dobrze płatną pracę podejmie pracę niżej opłacaną, nawet taką samą pracę, za jaką otrzymywał w korzystnych warunkach rynkowych wyższe wynagrodzenie. Jest jednak pewien warunek, wynagrodzenie to musi być wyższe od pobieranego zasiłku, zakładając, że zasiłek taki jest pobierany i w ogóle praca musi się opłacać, pozwalać mu na utrzymanie i musi być wyższa od wynagrodzenia za dorywczą pracę wykonywaną przez bezrobotnego.

Współczesne stosunki społeczne w rozwiniętych krajach zapewniają każdemu obywatelowi minimum utrzymania, a wynagrodzenie za pracę powinno to minimum przewyższać. Do tych krajów zaliczam również Polskę.

Jest ogólną zasadą ekonomiczno-społeczną, że obywatele uczestniczą w dochodzie narodowym kraju i wielkość dochodu wyznacza ich poziom życia, dotyczy to również poziomu życia pracowników najemnych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>