Zmiany aktywności ekonomicznej na rynku pracy cz. II

W 1997 r. w stosunku do pracujących można odnotować następujące zmiany strukturalne:

– 1. Rozpatrując zmiany w zatrudnieniu według sektorów stwierdza się dalszy spadek liczby zatrudnionych w sektorze rolniczym (o ponad 5%), nieznaczny wzrost w sektorze przemysłowym (o 1,7%) oraz duży wzrost liczby zatrudnionych w sektorze usług (o 4,5%). W rezultacie tych zmian w końcu 1997 r. udział pracujących w rolnictwie wynosił 19,8%, w sektorze przemysłowym ponad 32%, a w sektorze usług już ponad 47%.

– 2. Według sektorów własności nastąpił dalszy spadek pracujących w sektorze publicznym (o 3%) i jednocześnie dalszy wzrost pracujących w sektorze prywatnym (o 4,5%). W związku z tym udział sektora publicznego w zatrudnieniu ogółem na koniec roku wynosił 39,4%, a prywatnego już 60,6%,. W ramach sektora prywatnego odnotować należy dalszy znaczny spadek pracujących w indywidualnych gospodarstwach rolnych, bo aż o 6%, tj. prawie o 200 tys. osób. Udział pracujących w rolnictwie indywidualnym na koniec 1997 r. wynosił niecałe 18% ogółu pracujących, podczas gdy przed rokiem wynosił ponad 19%, a przed pięciu laty aż 23%.

– 3. Według statusu zatrudnienia stwierdza się wzrost prawie o 3% liczby pracowników najemnych (o ok. 300 tys.), stabilizację grupy pracodawców i pracujących na własny rachunek (wzrost o 0,7%, tj. o 23 tys.) oraz znaczący spadek, bo prawie o 15%, pomagających członków rodzin. Zmiany te spowodowały, że pracownicy najemni stanowili w końcu 1997 roku 72,2% ogółu pracujących, pracodawcy i pracujący na własny rachunek 22,8%, a pomagający członkowie rodzin tylko około 5%.

– 4. Przeciętna liczba godzin przepracowanych dla poszczególnych grup według statusu zatrudnienia zmieniła się bardzo nieznacznie. Interesujące jest utrzymujące się zróżnicowanie czasu pracy w wymiarze tygodniowym dla poszczególnych grup. I tak np. przeciętny czas przepracowany w tygodniu przez pracowników najemnych wynosi 42,2 godz., przez pracodawców 50,6 godz., przez pracujących na własny rachunek 39,8 godz., a przez pomagających członków rodzin tylko 28,6 godz., chociaż jeszcze rok temu wynosił 29,3 godz.

– 5. Wzrosła tylko o 84 tys. osób liczba pracujących w więcej niż jednym miejscu pracy i pod koniec roku wynosiła 1264 tys. Oznacza to, że więcej niż jedno miejsce pracy posiadało 8,3% ogółu pracujących. Nie jest to liczba znacząca, gdy odnosi się ją do ogółu pracujących, ale jest to liczba znacząca, jeżeli porównać ją z liczbą bezrobotnych. Jak wynika z badań, dodatkową pracę wykonują częściej mężczyźni, niż kobiety. Najczęściej jest to praca w rolnictwie indywidualnym i handlu, charakteryzuje się dużą sezonowością i często wykonywana przez tę grupę ludzi nie może być wykonywana przez dotychczas niepracujących – bezrobotnych.

– 6. Jakkolwiek przeciętne zatrudnienie ogółem w 1997 roku wzrosło tylko o 1%, to jednak w niektórych działach gospodarki nastąpił znaczący wzrost zatrudnienia, a mianowicie: w budownictwie (o 3,7%), handlu (o 5,6%), w hotelach i restauracjach (o 4,5%), pośrednictwie finansowym (o 4,2%), obsłudze nieruchomości i firm (10,7%) oraz administracji publicznej i obronie narodowej (o 4%). Nieznaczny wzrost zatrudnienia, bo o 0,66%, nastąpił w dziale edukacji. Jednocześnie obserwujemy dalszy spadek zatrudnienia w rolnictwie i leśnictwie (prawie o 10%), w przemyśle (prawie o 1%, ale w górnictwie o ponad 6%) oraz nieznaczny spadek w łączności i transporcie (o 0,5%) oraz w ochronie zdrowia (o 0,3%). Potwierdza to wcześniej wskazaną tendencję do względnego obniżania udziału zatrudnionych w działalności produkcyjnej oraz zwiększania udziału zatrudnionych w działalności usługowej, z wyjątkiem edukacji i służby zdrowia, gdzie niezbędny rozwój limitują nie potrzeby, ale możliwości budżetowe,

– 7. Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw wykazuje dalszy spadek zatrudnienia w przeważającej liczbie gałęzi przemysłu. Chociaż największy spadek dotyczy: górnictwa (ponad 6%), produkcji tkanin (7%), produkcji metali (5,5%) i produkcji sprzętu transportowego (11%). Wzrost zatrudnienia nastąpił w niewielkiej liczbie gałęzi przemysłu, a w szczególności: produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (o prawie 8%), produkcji drewna i wyrobów z drewna (o ponad 6%), produkcji wyrobów z metali (o 5,2%), produkcji mebli (o 5%). W sektorze przedsiębiorstw w dziale handel i naprawy we wszystkich gałęziach nastąpił znaczny wzrost zatrudnienia, ale największy w dziale sprzedaży i napraw (16,1%) oraz w handlu hurtowym (prawie o 7%, podczas gdy w handlu detalicznym tylko o 2%). Wreszcie w przedsiębiorstwach w dziale hotele i restauracje zatrudnienie wzrosło o 9%, a w przedsiębiorstwach obsługi nieruchomości i firm aż o 13,6%.

Przedstawione wyżej dane świadczą dobitnie, że w zatrudnieniu w sektorze przedsiębiorstw zaszły dalsze zmiany strukturalne, polegające – najogólniej mówiąc – na ograniczeniu zatrudnienia w tych gałęziach przemysłu, które są jeszcze zbyt rozwinięte – jako pozostałość po okresie przed transformacją gospodarki – w stosunku do obecnych potrzeb społecznych, oraz na wzroście zatrudnienia w działach i gałęziach niedostatecznie rozwiniętych w stosunku do aktualnych potrzeb i zasad gospodarki rynkowej (np. obsługa nieruchomości i firm czy sprzedaż i naprawa pojazdów mechanicznych). Generalnie można stwierdzić, że zmiany w zatrudnieniu, omówione wyżej, odzwierciedlają skalę i kierunki zmian strukturalnych w gospodarce i dostosowanie do potrzeb gospodarki rynkowej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>